SOBRAN
Karakiriş Dağı'nın batı ucunun yamacında, ilçemizin doğusuna düşen tepe üzerindeki düzlükte kurulu bu şirin köyümüz, ilçeye 10 km mesafededir. Asfalt bir yol ile hem ilçeye hem de Nallıhan-Ankara kara yoluna bağlıdır. Dört mahalleden oluşan Sobran 245 hane olup, 750 nüfusu ile ilçenin büyük köylerinden biridir. Ne yazık ki bu köyümüzün tarihi hakkında elimizde yeterli bilgi yok. Köydeki yaşlılar ve öğretmenler Sobran Köyü'nün şimdiki yerine gelmeden önce; Hasandede ile Karaseki arasındaki vadi tabanında, şimdiki köyün 3 km kuzey doğusunda, orman içinde ve Eskiköy denilen yerde
161
kurulu olduğunu söylemektedirler.
Sobran'ın Eskiköy'e gelmeden önceki yeri hakkında farklı şeyler anlatılıyor. Bunlardan akla en yatkın ikisi şöyle:
1- Sobran, Osmanlıların kuruluş ve yükselme döneminde, Ayman Kırı Acı mevkiinde Kösen Beli'nin batı yamacında iken, Osmanlılar'ın duraklama döneminde her tarafı "Kır Zerdeli" denilen eşkiyalar kaplayınca bunlardan korunmak için Eskiköy denilen yere orman içine yerleşmiştir.
2- İkinci söylenceye göre Sobran Köyü, Eymir-Sobran-Sarıkaya üçgeni ortasmda yer alan Dona mevkiinde orman içinde iken, burada yaşayan halkın bir kısmı Sarıkaya Köyü'ne bir kısmı da Eskiköy denilen yere gelip yerleşmişlerdir. Her iki söylencede adı geçen yerlerde bugün yerleşim yerlerine ait kalıntıları görmek mümkündür. Hangi söylence doğru olursa olsun, Sobran bugünkü yerine Eskiköy'den gelip yerleşmiştir.
Eskiköy'de halk orman içinde yaşıyor. Şimdiki köyün yerindeki tarlalarının başına birer dam, samanlık yapmışlar, harmanlarını burada kaldırıyorlar.
1800'lü yılların ikinci yarısında, eşkiya tehlikesi ortadan kalkınca, halk tarlaları başındaki damlarına gelip yerleşmiş ve böylece köyde dört mahalle meydana gelmiştir.
Bu mahalleler:
l - Yukarı Mahalle, yaklaşık 120 hane
2 - Aşağı Mahalle, yaklaşık 70 hane
3 - Orta mahalle, yaklaşık 40 hane
4 - Kabaklar Mahallesi, yaklaşık 15 hane.
Mahallelerden üç tanesi kuruldukları yerlere göre adlandırılmış, Kabaklar Mahallesi ise oraya taşınan kişi veya sülalenin lakabını almıştır.
Köyün ismi Sobran ise, zorba sözcüğünden kaynaklanan Zorban'dan geliyor. Bugün çevrede bu köyümüze halen Zorban denildiğini duymak mümkündür. Zorban sözcüğünün zamanla Sobran şeklinde söylenmesiyle bugünkü adını almıştır.
Ekonomik yönden kalkınmış olan köy halkının bir kısmı Çayırhan'daki TKİ ve TEK tesislerinde çalışmakta olup, işe köyden gidip gelmektedirler. Sulu tarım yapılmayan köyde 30 dolay inda traktörle arpa buğday üretimi yapılmaktadır. Köyde hayvan varlığına gelince; 181 büyükbaş hayvan, 365'i koyun, 1640'ı tiftik keçisi olmak üzere 2005 küçükbaş hayvan vardır. 40 kovan kadar arı, 1000 dolayında da kümes hayvanı mevcuttur.
Eğitim yönünden ilçenin önde gelen Sobran Köyü'nde okul, 1939 yılında 3 sınıflı olarak geçici binada açılmış. 1942 yılında bu bina yanınca 1944 yılında şimdiki yerine dört mahallenin ortasına okul yapılmıştır. İlkokul ilk mezunlarını 1947'de vermiş, 1967'de ise okul binası betonarme olarak yeniden yapılmıştır. Sobran, ilçe genelinde yüksek öğrenim yapanlar sayısınm en çok olduğu köylerimizden biridir. Bu köyümüzden yetişen Bilal Güngör parlementoda milletvekili olarak bölgemizi ve halkımızı temsil etmiştir.
Her mahallenin camisi, kadrolu imamı ve imam evi vardır. Köyde cuma ve bayram namazları Aşağı ve Yukarı Mahalleler camilerinde kılınır. Bu, köyde birlik ve beraberliğin sağlanmasında önemli bir etkendir.
Köyün bütün mahallelerinde köy odası denilen köy konakları vardır. Elektriğe 1965 yılında kavuşmuş, 1979 yılında evlere su verilmiş, 1980 yılında acentalık olarak telefon bağlanmış, 1992'de tam otomatik telefon görüşmesine geçilmiştir.
162
HASANDEDE
Hasan Dede Türbesi Nallıhan'a 5 km uzaklıkta bulunan Sobran Köyü'ndedir. Eren'in Horasan'dan geldiği söyleniyor. Yüksek bir yerde bulunan Hasan Dede Türbesi 'nin çevresinde koruluk ve su vardır. Buradan kimse ağaç kesmiyor. Kesenin başına bir felaket geleceğine inanılıyor. Köylünün çok saygı gösterdiği bu yerde yağmur duası için toplanılmakta ve yağmur duası için yetmişbin taş gömülmektedir. Askere gidecek gençler de dedeyi ziyaret ederler. Haziranın sonuna doğru gün dönümünden 10 gün önce bu yerde yapılan oğlak bayramında 45-50 kurban kesiliyor. Türbenin yanındaki birkaç ardıç ağacına bez bağlanıp, adak adanır. Türbenin hemen ayak kısmından şehrin içme suyu çıkmaktadır. “31
31 Dr.Hikmet Tanyu, Ank.Çev.Adak ve Adak Yerleri s. 141
265